Uluslararası Taşımacılık Forumu (ITF) bünyesinde uygulanan UBAK (ECMT) İzin Belgesi Sistemi, üye ülkeler arasında ikili veya transit geçiş belgelerine ihtiyaç duyulmaksızın serbest yük taşınmasına olanak tanıyan en prestijli uluslararası kota sistemidir. Ancak UBAK belgesinin getirdiği operasyonel esnekliğin yanında, katı bacak kuralları ve sefer jurnali tutma zorunlulukları bulunmaktadır.
1. UBAK İzin Belgesi Türleri ve Geçerlilik Şartları
UBAK belgeleri yıllık (yeşil renkli) ve aylık (sarı renkli) olarak tahsis edilir. Bu belgelerin araç üzerinde geçerli olabilmesi için belirli teknik ve idari şartlar aranır:
- Yeşil ve Güvenli Araç Sertifikası: UBAK belgesi yalnızca Euro 5 veya Euro 6 standartlarını karşılayan çekici ve yarı römork kombinasyonlarında kullanılabilir. İlgili uygunluk belgelerinin aslı araçta taşınmalıdır.
- Tek Araç Eşleştirmesi: Belge aynı anda yalnızca tek bir taşıt için geçerlidir. Çekici değişimi veya arıza durumunda Ulaştırma Bakanlığı sistemine bildirim yapılarak devir kaydı oluşturulmalıdır.
- Ülke Kısıtlamaları (Rezervasyonlar): Bazı UBAK belgelerinin üzerinde belirli ülkelerin kodları (örneğin A - Avusturya, I - İtalya, GR - Yunanistan, H - Macaristan) kırmızı mühürle çizilmiş olabilir. Bu, söz konusu belgenin o ülkede geçerli olmadığı anlamına gelir.
2. Hayati "3 Dolu Sefer (Bacak)" Kuralı
UBAK yönergesinin en kritik kuralı, tescil ülkesi haricindeki ülkeler arasında yapılan taşımaları sınırlandıran 3 sefer kuralıdır:
Türkiye tescilli bir araç, UBAK belgesi ile Türkiye dışındaki iki üye ülke arasında (örneğin Almanya'dan Fransa'ya, Fransa'dan İtalya'ya, İtalya'dan Macaristan'a) en fazla ardışık 3 dolu sefer yapabilir. 3. dolu seferin bitiminde araç mutlaka ya tescil ülkesine (Türkiye'ye) dönmeli ya da boş olarak başka bir operasyona intikal etmelidir.
3. Sefer Jurnali (Logbook) Doldurma Kuralları
UBAK izin belgesine ayrılmaz bir parça olarak eklenen Sefer Jurnali, aracın her hareketinin kronolojik olarak kaydedildiği resmi bir belgedir:
- Yükleme Öncesi Kayıt: Sefer başlamadan önce çıkış yeri, varış yeri, yükleme tarihi ve kilometre saati jurnale eksiksiz yazılmalıdır.
- Boş Seferlerin Kaydı: Araç bir noktadan diğerine yüksüz intikal ediyorsa bu durum "Boş" (Leer / Empty) olarak jurnale kaydedilmelidir. Boş intikaller 3 dolu bacak sayacını etkilemez ancak jurnale yazılması zorunludur.
- Grupaj (Parsiyel) Taşımalar: Araç birden fazla noktadan yükleme yapıyorsa, her yükleme ve boşaltma adresi ara durak olarak jurnale ayrı satırda işlenmelidir.
4. e-UBAK Dijital Dönüşümü ve Bakanlık Bildirimleri
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından devreye alınan e-UBAK sistemi ile birlikte, fiziksel jurnalin yanı sıra dijital platforma veri girişi zorunlu hale getirilmiştir:
- Sefer aktivasyonu ve sınır geçişleri mobil platformlar üzerinden anlık olarak sisteme iletilmelidir.
- Bildirimi yapılmayan veya geciktirilen seferler, firmanın bir sonraki dönem UBAK kota puanının düşmesine ve ceza puanı almasına yol açar.
- TIR Masraf Takip Filo Paneli ve e-UBAK modülü, sürücünün girdiği sefer adımlarını tek tıkla resmi Bakanlık e-UBAK portalı formatına dönüştürerek hatasız aktarım sağlar.